Последние посты
گفتوشنود
22 сент., 14:50
شکاکیت حقی برای فرد یا خطری برای جمع؟فیلسوف و منطقدان آمریکایی چارلز پیرس، در مقاله معروف «تثبیت باور» (۱۸۷۷)، شک را نه یک حالت ناخوشایند که باید هرچه سریعتر از آن فرار کرد، بلکه نقطه آغاز هر جستوجوی صادقانه فکری میدانست. از نگاه او، انسان تنها زمانی بهراستی میاندیشد که در حالت شک قرار گرفته باشد؛ باور بدون تجربهی شک، محصول تنبلی ذهنی یا فشار بیرونی است، نه تفکر.فیلسوف انگلیسی آیزایا برلین، در دفاع از تکثرگرایی، ایده مهمتری را مطرح کرد: آزادی واقعی انسان، شامل حق انتخاب میان ارزشها و باورهای متفاوت است و این انتخاب، بدون امکان تردید در باورهای موجود، اصلا معنا ندارد. از نگاه او، جامعهای که تنها یک پاسخ درست برای همه سؤالات بزرگ زندگی عرضه میکند و شک در آن را غیرمجاز میداند، در حال محدود کردن آزادی بنیادین انسان است، نه محافظت از حقیقت.اما وقتی هویت فرد در باور دینی خلاصه شود، شک دیگر یک حق فردی نیست؛ به تهدیدی علیه گروه تبدیل میشود. در بسیاری از جوامع، نه قانون
گفتوشنود
22 сент., 11:26
переслано из @dialogue1402
هانس-گئورگ گادامر تفاهم در افق گفتگوی گشودههانس-گئورگ گادامر (۱۹۰۰–۲۰۰۲)، فیلسوف برجسته آلمانی و شاگرد مارتین هایدگر، بنیانگذار «هرمنوتیک فلسفی» مدرن است. شاهکار او، کتاب «حقیقت و روش»، نگرش ما به فهم، زبان و تاریخ را دگرگون کرد. گادامر معتقد است که انسان اساسا موجودی «فهمنده» است و این فهم تنها در متن گفتگو و تاریخ ممکن میشود. او به جای تأکید بر تحلیلهای منطقی خشک، بر تجربه زیسته و پیوند میان ذهنها تاکید داشت.نظریه تفاهم؛ بنیان پذیرش و رواداری در اندیشه گادامر، رواداری و پذیرش محصول جانبی یک «گفتگوی اصیل» است. او برای این تفاهم، مفاهیم زیر را مطرح میکند:۱. تلفیق افقها (Fusion of Horizons): گادامر معتقد است هر فرد با پیشفرضها، تاریخ و فرهنگ خاص خود (افقِ فکری) وارد گفتگو میشود. رواداری گادامری یعنی «گشودگی» نسبت به افق دیگری؛ به این معنا که اجازه دهیم دیدگاه طرف مقابل، پیشفرضهای ما را به چالش بکشد. تفاهم زمانی رخ میدهد که افقهای ما با هم یکی شوند و به فهمی جدید برسیم
گفتوشنود
21 сент., 14:41
ماجد عثمان نواز مردی که در سلول زندانی در مصر، از افراطگرایی بیدار شدماجد نواز، فعال سیاسی بریتانیایی-پاکستانیتبار، در نوجوانی جذب حزبالتحریر شد؛ گروهی اسلامگرای بینالمللی که خواستار بازگرداندن خلافت اسلامی بود. او در دانشگاه به سازماندهی و جذب اعضای جدید پرداخت و فعالیتش را تا مصر گسترش داد، جایی که در سال ۲۰۰۲ توسط دولت حسنی مبارک بازداشت و به چهار سال زندان محکوم شد.همین زندان، نقطه عطف زندگیاش بود. نواز در سلولهای مصر با زندانیانی از طیفهای فکری متفاوت همنشین شد و برای نخستینبار، ایدئولوژیاش را از بیرون به چالش کشید. سازمان عفو بینالملل او را زندانی وجدان اعلام کرد؛ اما تجربهای که او را واقعا تغییر داد، مواجهه مستقیم با تناقضهای درونی گفتمان اسلامگرایانه بود که خودش سالها مروجش بود.پس از آزادی در ۲۰۰۶، نواز رسما از حزبالتحریر جدا شد و مسیری متضاد را آغاز کرد. سال ۲۰۰۸ اندیشکدهی Quilliam را در بریتانیا تاسیس کرد؛ نخستین نهاد جهانی که هدفش مقابله با
گفتوشنود
21 сент., 08:46
روز جهانی صلحمجمع عمومی سازمان ملل متحد در سال ۱۹۸۱ این روز را برای تحکیم آرمانهای صلح در میان ملتها و مردم جهان بنیان نهاد. از سال ۲۰۰۲، ۲۱ سپتامبر (۳۰ شهریور) بهطور ثابت بهعنوان روزی برای آتشبس و عدم خشونت جهانی تعیین شده است.▪️اهداف اعلامی • ترویج فرهنگ گفتوگو بهجای خشونت در حل منازعات • تقویت همکاری بینالمللی برای پیشگیری از جنگ • توجه به ریشههای ساختاری ناامنی: نابرابری، تبعیض، فقدان حکمرانی خوب و نقض حقوق بشر • حمایت از قربانیان جنگ و درگیریهای مسلحانه مجمع عمومی هر سال شعاری برای این روز تعیین میکند که معمولاً بر پیوند میان صلح، توسعه پایدار و اقلیم تأکید دارد.▪️واقعیتی فراتر از شعار نهادهایی مانند مؤسسه اقتصاد و صلح (IEP) که شاخص صلح جهانی را منتشر میکند، صلح را نه صرفا «نبود جنگ» بلکه غیاب خشونت ساختاری تعریف میکنند؛ شاخصی که امنیت اجتماعی، میزان نظامیگری، و درگیریهای داخلی و بینالمللی را میسنجد. بر این اساس، کشورهایی با سرکوب داخلی گسترده، حتی بدون
گفتوشنود
21 сент., 07:59
چرا تمدنهای بزرگ، همه به یک «چشم نامرئی» نیاز داشتند؟فکر کنید هزاران سال پیش، دو غریبه در یک بازار قدیمی باید با هم معامله کنند؛ بدون قرارداد، بدون دوربین، بدون پلیس. چه چیزی مانع کلاهبرداری میشود؟ برای بسیاری از پژوهشگران علوم شناختی دین، پاسخ در یک باور ساده نهفته است: باور به اینکه «یک نفر» همیشه دارد نگاه میکند.🔹 دیدگاه سازگاری تطبیقی چیست؟ Adaptationist View (سازگاری تطبیقی) در علوم شناختی دین میگوید دین خودش مستقیما یک ابزار بقا بوده؛ ویژگیای که بهخاطر فایده مشخصش برای زندهماندن و تولیدمثل انسان، توسط انتخاب طبیعی حفظ شده است. درست مثل چشم که برای دیدن، یا قلب که برای پمپاژ خون تکامل یافته.🔹 این فایده چه بود؟ طرفداران این دیدگاه، مثل آرا نورنزایان، معتقدند باور به «خدایان ناظر و اخلاقگرا» به انسانهای اولیه کمک کرد در گروههای بزرگتر از خانواده و قبیله، به یکدیگر اعتماد کنند و همکاری کنند؛ چون همه فکر میکردند یک نیروی نامرئی، رفتار پنهانیشان را هم میبیند.🔹 مث
گفتوشنود
20 сент., 20:11
переслано из @dialogue1402
فاشیسم دینی و یک فرقه کینهپراکن چرا «همزیستی ایرانیان» برای آنان «بوی لجن» میدهد؟همراه با جنبش زن، زندگی، آزادی، تصاویر زیادی از زنان با پوشش معمولی و نیز زنان با حجاب در کنار یکدیگر منتشر شد. زنانی که پوشش متفاوتی داشتند، اما بر سر یک اصل مشترک ایستاده بودند: تحمیل دین یا احکام دینی آن هم با استفاده از سلاح و خشونت و کشتار، رفتاری غیر انسانی است. تصویر توییتی است که سه سال پیش نوشته شده است. رابطه انسانیت و «بوی لجن» چیست؟▪️بگو چه چیزی برای تو لجن است، تا بگویم کیستی! برای طرفداران دینورزی تحمیلی و اجباری، چنین تصویری از انسانیت، همبستگی و همزیستی تحملناپذیر است. تعداد زیادی توییت از سوی طرفداران نظام ولایت فقیه منتشر شد که جنبش مردم ایران و همزیستی ایرانیان غیرمسلمان و مسلمان را با واژههایی مانند هرزگی، غربپرستی، و… توصیف میکردند. یکی از این افراد بود که برای تصویری از همزیستی ایرانیان شجاع، نوشت این تفکر «بوی لجن» میدهد؛ و همان اسلامی است که «معاویه» ترویج کرد.▪️«نفرت»
گفتوشنود
20 сент., 16:48
یورش همزمان ماموران به منازل پنج خانواده بهائی در شیراز؛ ضبط وسایل و احضار به بازداشتگاه وزارت اطلاعاتامروز یکشنبه ۲۹ شهریور ۱۴۰۵، ماموران وزارت اطلاعات در اقدامی هماهنگ و همزمان به منازل پنج خانواده بهائی و یک انبار مرتبط با کار در شیراز یورش بردند. ماموران پس از تفتیش این اماکن، شماری از وسایل شخصی، تجهیزات الکترونیکی، کتابها و تصاویر مرتبط با آیین بهائی و برخی اسناد را ضبط کردند. در پی این یورشها، پنج تن از این شهروندان نیز برای حضور در یکی از بازداشتگاههای وزارت اطلاعات احضار شدند.منازل مورد یورش محل سکونت پژمان زارع و همسرش نازنین نیکوسرشت، مینا زارع، مهشید زارع، محبوبه زارع و پرهام زارع بوده است. لازم به ذکر است که مینا، مهشید، محبوبه، پژمان و پرهام خواهر و برادر هستند.در جریان یورش به ساختمان محل سکونت پژمان زارع و مینا زارع، هشت مامور وزارت اطلاعات با دو خودرو در محل حاضر شدند. چهار مامور وارد منزل پژمان زارع و همسرش نازنین نیکوسرشت شدند و چهار مامور دیگر منزل مینا
گفتوشنود
20 сент., 14:49
«تو به من توهین کردی!» آیا میتوان به روشی سازنده انتقاد کرد؟یک واعظ مذهبی میتواند ادعا کند دوست همجنسگرایش را دوست دارد، در حالی که موعظه میکند ابراز عشق او «زشت» است؟ این تناقضی است که نشان میدهد شعار «افراد سزاوار احترامند، نه ایدهها» همیشه کارساز نیست. وقتی باور دینی با هویت گره میخورد، نقد آن بهراحتی به «توهین» تعبیر میشود. پس چگونه میتوان بدون تخریب رابطه، صادقانه نقد کرد؟▪️بحث یا مبارزه؟ بحثهای مذهبی گاهی چیزی جز مسابقه مشتزنی روشنفکرانه نیستند؛ برخی نقلقولها را حفظ میکنند تا سلاح گفتوگو کنند و هدفشان غلبه بر «دشمن» است، نه فهم متقابل. در فضای رسانههای اجتماعی که تماشاگر همیشه حاضر است، این تنش تشدید میشود. باید فراموش نکنیم که هدف گفتوگو، فهم دیگری و رسیدن به حقیقت است، نه پیروزی در نبرد.▪️چرا نقد دین اینقدر دشوار است؟ نقد دین بهویژه دشوار است، چون موضوعی عمیقا شخصی است؛ برخلاف نقد دستور زبان که به هویت کسی گره نمیخورد. اگر چیزی مانند خانواده، مذهب،
گفتوشنود
20 сент., 13:25
از باور تا هویت مسیری که پرسیدن را ممنوع میکندوقتی هویتت را در یک برچسب دینی خلاصه کنی، هر نقدی به آن برچسب، انگار نقد به کل وجودت میشود و چرا اینقدر دردناک است؟روانشناس اجتماعی جاناتان هایت، در پژوهشهایش درباره روانشناسی اخلاق، نشان میدهد که باورهای گروهی، بهویژه باورهای دینی و سیاسی نه صرفا «نظر»، بلکه بخشی از سازوکار تعلق و وفاداری قبیلهای ما هستند. از نگاه او، وقتی باوری با هویت گروهی گره میخورد، مغز آن را نه با منطق استدلالی، بلکه با همان سازوکاری پردازش میکند که وفاداری به خانواده یا کشور را پردازش میکند. نتیجه؟ دفاع از باور، دیگر بحثی فکری نیست؛ دفاع از «ما» در برابر «آنها»ست.فیلسوف علم کارل پوپر، در نقد جوامع بسته، هشدار مهمی میدهد: هر نظامی که منتقدانش را نه با استدلال، بلکه با برچسب «خیانت به گروه» یا «بیایمانی» پاسخ دهد، دیگر در حال دفاع از حقیقت نیست؛ در حال دفاع از قدرت و انسجام گروهی است. از نگاه پوپر، تمایز جامعه باز از جامعه بسته، دقیقا همینجاست،
گفتوشنود
20 сент., 07:45
تداوم محرومیت رویا ثابت، زندانی بهائی، از مرخصی درمانی در زندان عادلآباد شیرازرویا ثابت، شهروند بهائی، محبوس در زندان عادلآباد شیراز، با وجود مشکلات جسمی و آسیبدیدگی در زندان از ناحیۀ کمر و گردن، کماکان از دسترسی به مرخصی درمانی محروم است و علیرغم پیگیریهای بسیار و ارسال نامه به مراجع مربوطه تاکنون با آزادی موقت او به قید وثیقه موافقت نشده است.در بخشی از یکی از نامههای مکتوب او خطاب به مسئولین ذیربط آمده: «اینجانب رویا ثابت...هیچگونه جرمی مرتکب نشدهام و صرفا به منظور پرستاری از والدین سالمند و بیمار خود از امارات متحده عربی به ایران آمدهام و مجموعا تا به حال ۱۸ ماه حبس و بازداشت بودهام.» در ادامه همچنین خانم ثابت با اشاره به فوت پدر خود در آبانماه و پس از آن سکتۀ مغزی مادرش و بستری شدن او در بیمارستان، بار دیگر تقاضای دریافت مرخصی خود تحت نظارت پابند الکترونیکی را مطرح کرده است. این تقاضا تاکنون بیپاسخ مانده است.رویا ثابت، شهروند بهائی ساکن امارات متحده عربی و مادر دو
گفتوشنود
19 сент., 15:11
مایکل برنت شرمر مردی که ماموریتش ردکردن چیزهای بیدلیل بودمایکل شرمر، تاریخنگار علم و نویسنده آمریکایی، پیش از آنکه به یکی از شناختهشدهترین چهرههای جنبش شکاکیت علمی تبدیل شود، خودش زمانی جذب باورهای غیرعلمی (از جمله نظریههای شبهپزشکی) شده بود. همین تجربه شخصی، او را متقاعد کرد که مسئلهی اصلی، حماقت افراد نیست؛ بلکه ذهن انسان بهطور طبیعی مستعد پذیرش الگوهای کاذب است.سال ۱۹۹۲، شرمر مجله Skeptic و «جامعه شکاکان» (Skeptics Society) را تاسیس کرد؛ نهادی که هدفش نه حمله به دین یا معنویت بهطور کلی، بلکه بررسی نقادانهی هر ادعایی بود که خلاف شواهد علمی طرح میشد. از شفای معجزهآسا و نجومشناسی تا نظریههای توطئه و انکار هولوکاست.شرمر معتقد بود باور دینی و باورهای شبهعلمی از یک ریشهی شناختی مشترک میآیند: میل ذهن انسان به یافتن معنا و الگو، حتی در جایی که الگویی وجود ندارد. او این پدیده را «الگویابیگری» (patternicity) نامید و نوشت مغز انسان طوری تکامل یافته که ترجیح میدهد
گفتوشنود
19 сент., 08:52
آیا دین یک طرح تکاملی بود یا یک اتفاق جانبی؟تصور کنید یک ساختمان میسازید تا در برابر باد مقاوم باشد، و ناخواسته سایهای زیبا هم زیر آن شکل میگیرد که هرگز برایش برنامهریزی نکرده بودید. حالا اگر بگوییم دین هم دقیقا همینطور به وجود آمده؟ نه یک هدف تکاملی، بلکه یک سایهی جانبی از چیزهای دیگری که مغز ما برای بقا ساخته بود؟🔹 نظریه محصول جانبی چیست؟ (نظریه محصول جانبی By-product Theory) در علوم شناختی دین میگوید دین خودش هرگز مستقیما هدف انتخاب طبیعی نبوده؛ بلکه نتیجه ترکیب چند سامانه شناختی است که هرکدام به دلایل کاملا دیگری تکامل یافتهاند.🔹 این سامانهها کداماند؟ سامانه تشخیص عامل (که صدای مبهم را «کسی» تفسیر میکند)، نظریه ذهن (که به دیگران نیت و آگاهی نسبت میدهد)، و دوگانهانگاری طبیعی (که ذهن را از جسم جدا میبیند)، هرکدام برای بقا در دنیای واقعی شکل گرفتند؛ نه برای ساختن خدا. اما وقتی این سه سامانه کنار هم قرار میگیرند، محصولشان باوری است به موجوداتی نامرئی، باهدف،
گفتوشنود
18 сент., 18:26
آیان حرصی علی زنی که گفت اسلام نیاز به نقد بنیادین داردآیان حرصی علی، نویسنده و فعال سیاسی سومالیتبار هلندی-آمریکایی، از کودکی در خانوادهای مذهبی و سختگیر در سومالی و عربستان بزرگ شد، از ازدواجی اجباری گریخت، به هلند پناهنده شد و در پارلمان آن کشور به فعالیت علیه خشونت خانگی و ناموسی در جوامع مسلمان مهاجر پرداخت.همکاریاش با تئو ون گوگ در ساخت فیلمی درباره خشونت علیه زنان، به قتل او (تئو ون گوک) توسط یک افراطگرا در سال ۲۰۰۴ انجامید و از آن پس زیر محافظت دائمی زندگی کرده است.سال ۲۰۱۵، حرصی علی کتاب بدعتگذار (Heretic) را منتشر کرد و بحثی جنجالی به راه انداخت: آیا اسلام صرفا نیاز به اصلاح دارد، یا مشکل در بنیانهای آن است؟او پاسخش را روشن داد و پنج تغییر بنیادین پیشنهاد کرد. نخست، به چالشکشیدن مصونیت محمد از نقد؛ او نوشت تا زمانی که پیامبر اسلام از هر پرسشگری مصون بماند، اصلاح واقعی ممکن نیست.دوم، اولویتدادن به زندگی اینجهانی بر وعدههای آخرت؛ سوم، کنارگذاشتن شریعت
گفتوشنود
7 сент., 10:01
آیزایا برلین آزادی از چه، یا آزادی برای چه؟ سال ۱۹۵۸، آیزایا برلین، فیلسوف بریتانیایی-لتونیاییتبار، در دانشگاه آکسفورد سخنرانیای ایراد کرد که به یکی از تاثیرگذارترین متون فلسفه سیاسی قرن بیستم تبدیل شد: «دو مفهوم آزادی». پرسش او ساده اما بنیانکن بود: وقتی میگوییم «آزادم»، دقیقا از چه چیزی سخنگفتوشنود
7 сент., 07:23
بهزاد سالکی، پژوهشگر برجسته مطالعات ادیان، مترجم و عضو هیئت علمی مؤسسه پژوهشی حکمت و فلسفه ایران، در سن ۸۰ سالگی درگذشت. بهزاد سالکی (متولد ۱۳۲۵) از چهرههای شناختهشده و اثرگذار در حوزههای فلسفه دین، تاریخ ادیان و اسطورهشناسی بود که سالها عمر خود را صرف پژوهش، تألیف و برگردان متون کلیدی درگفتوشنود
7 сент., 06:22
سندروم آسیب دینی وقتی شک، گناه تعریف میشود تصور کنید کسی از کودکی به شما گفته: «اگر درباره خدا شک کنی، ممکن است مجازات شوی، همینجا یا بعد از مرگ». حالا هر بار که یک سوال کوچک به ذهنتان میرسد، بلافاصله یک هشدار درونی روشن میشود: «این فکر خطرناک است، متوقفش کن». این دقیقا همان مکانیزمی است کهگفتوشنود
6 сент., 20:32
توماس پین (۱۸۰۹-۱۷۳۷)، متفکر، نویسنده بریتانیاییتبار و از پدران بنیانگذار ایالات متحده امریکا، یکی از درخشانترین چهرههای عصر روشنگری بود که با قلم قدرتمند و ایدههای رادیکال خود، مسیر تاریخ را تغییر داد. او با انتقال اندیشههای فلسفی از محافل بسته نخبگان به میان تودههای مردم، نشان داد که1,500Открыть в Telegramگفتوشنود
6 сент., 16:33
«خدا؟ آری؛ دین؟ نه» خداباوران بدون دین چه میگویند؟ پژوهشها و نظرسنجیهای سالهای اخیر نشان میدهند که گروه بزرگی از ایرانیان، در حالی که هنوز به خدا، آفریدگار یا نوعی نیروی برتر از انسان باور دارند، دیگر خود را پیرو اسلام یا هیچ دین و مذهب مشخصی نمیدانند. بسیاری از ایرانیان نیز گفتهاند که در1,290Открыть в Telegramگفتوشنود
6 сент., 15:36
همدلی؛ فهمیدن یا حسکردن؟ تا حالا شده وسط یک فیلم غمگین، بیاختیار اشکهایت سرازیر شود؟ یا وقتی کسی از درد دستش حرف میزند، ناخودآگاه دست خودت را جمع کنی؟ اینها تصادفی نیستند؛ مغز تو دارد کار عجیبی انجام میدهد به نام «همدلی». روانشناسان همدلی را به دو بخش تقسیم میکنند که خیلی وقتها با همگفتوشنود
6 сент., 12:40
تداوم بازداشت و بلاتکلیفی سعید حسنی، شهروند بهائی در زندان عادلآباد شیراز سعید حسنی، شهروند بهائی ساکن شیراز، با گذشت بیش از ۷۵ روز از زمان بازداشت، کماکان در زندان عادلآباد شیراز در بلاتکلیفی به سر میبرد. وضعیت جسمانی او نامساعد گزارش شده و گفته میشود در جریان بازجوییها مورد ضرب و شتم و توهین1,490Открыть в Telegram
