Последние посты
Orxan Məmmədov (Səfəvi-1)
27 сент., 10:10изменён
7- Ağ antroposentrizm və iyerarxik dünya modeliBu baxımdan ağ antroposentrizm klassik antroposentrizmdə insanla təbiət arasında qurulan iyerarxiyanın insanların öz daxilinə daşınması kimi başa düşülə bilər. Klassik antroposentrizmdə insan təbiət və digər canlılar qarşısında mərkəzi mövqeyə yerləşdirilirdisə, ağ antroposentrizmdə “insan” anlayışının öz daxilində mərkəz və periferiya meydana çıxır. Ağdərili, Avropa mənşəli və Qərb mədəniyyətinə mənsub insan “standart”, “mədəni”, “inkişaf etmiş” və “sivil” insan modelinə çevrilir, digər xalqlar və mədəniyyətlər isə bu modeldən məsafələrinə görə təsnif edilirlər. Belə bir təsnifat yalnız nəzəri və ya mədəni münasibət səviyyəsində qalmır. Tarixdə başqa xalqların “vəhşi”, “geridə qalmış”, “ibtidai” və ya “inkişafdan uzaq” kimi təqdim edilməsi siyasi və iqtisadi hökmranlığın əsaslandırılmasına da xidmət edə bilmişdir. Əgər bir xalq əvvəlcədən geridə qalmış kimi təqdim edilirsə, onun torpağının işğalı “inkişaf gətirmək”, mədəniyyətinə müdaxilə “maarifləndirmək”, həyat tərzinin dəyişdirilməsi “müasirləşdirmək”, siyasi və ictimai institutlarına müdaxilə isə “sivilizasiya gətirmək” adı altında əsaslandırıla bilər. Beləliklə, hökmranlıq özünü hökmranlıq kimi deyil, daha aşağı pillədə olduğu iddia edilən insanı yuxarıya qaldırmaq cəhdi kimi təqdim etmək imkanı qazanır. Burada müstəmləkəçilik yalnız torpağın, sərvətin və siyasi hakimiyyətin ələ keçirilməsi ilə məhdudlaşmır. Daha dərin mərhələdə müstəmləkə edilən insanın özünə baxdığı ölçü meyarı dəyişdirilir. O, tədricən öz geyimini, dilini, dinini, ailə münasibətlərini və həyat tərzini öz tarixi-mədəni sistemi daxilində deyil, mərkəzə yerləşdirilmiş insan modelinin meyarları ilə qiymətləndirməyə başlayır. Bu mərhələdə xarici hökmranlıq daxili qiymətləndirmə mexanizminə çevrilir. İnsan artıq başqasının onu aşağı görməsindən əvvəl özü ilə həmin “ideal insan” arasındakı məsafəni ölçməyə başlayır. Beləliklə, ağ antroposentrizm sadəcə bir irqin və ya insanın digərindən üstün hesab edilməsi məsələsi deyil. Burada daha geniş iyerarxik dünya təsəvvürü meydana çıxır: müəyyən insan tipi mərkəzə yerləşdirilir, digərləri isə həmin mərkəzə münasibətlərinə görə qiymətləndirilirlər. Mərkəzdə dayanan insan yalnız siyasi və iqtisadi üstünlüyə malik olmur, eyni zamanda “normal insan”ın necə görünməli olduğunu müəyyənləşdirmək imkanını da əldə edir. Bu isə fiziki müstəmləkəçilikdən zehni müstəmləkəçiliyə keçidin mühüm mərhələlərindən biridir. Çünki hökmranlığın ən dərin forması insanı yalnız özünə tabe etmək deyil, onun özünü də sənin yaratdığın meyarlarla qiymətləndirməsinə nail olmaqdır.Ardı var...Orxan MəmmədovOrxan Məmmədov (Səfəvi-1)
27 сент., 09:50
6- Ağ antroposentrizm: hansı insan? Burada istifadə etdiyim “ağ antroposentrizm” elmi ədəbiyyatda formalaşmış və qəbul edilmiş termin deyil. Bu, müstəmləkəçilik və müasir tarixdə müşahidə etdiyim müəyyən düşüncə modelini ifadə etmək üçün istifadə etdiyim anlayışdır. Bu anlayışla nəzərdə tutduğum məsələ insanın mərkəzə yerləşdirilməsindən sonra “insan” adından danışmaq səlahiyyətinin müəyyən bir insan modelinin əlində cəmləşməsidir. Başqa sözlə, problem insanın mərkəzə gətirilməsi ilə bitmir, müəyyən insan tipinin bütün bəşəriyyət üçün norma və ölçü meyarına çevrilməsi ilə davam edir. Antroposentrik düşüncədə insanın hüquqları, azadlığı və iradəsi əsas götürülür. Allahın, dinin, müqəddəs mətnin, ənənənin və tarixi-mədəni normaların müəyyənedici mövqeyi zəiflədilərək insan özü ölçü meyarına çevrilir. Lakin burada sadə görünən, əslində isə məsələnin mahiyyətinə toxunan sual ortaya çıxır: hansı insan? Söhbət həqiqətən bütün insanlardan gedir, yoxsa “insan” deyiləndə onun arxasında müəyyən tarixi mərhələdə formalaşdırılmış ağdərili, Qərbli, sekulyar və müəyyən həyat tərzinə sahib insan modeli dayanır? Mən “ağ antroposentrizm” anlayışından məhz bu nöqtədə istifadə edirəm. Əgər müəyyən insan modeli universal insanın təcəssümü kimi qəbul edilirsə, digər insanlar və cəmiyyətlər artıq öz tarixi, dini və mədəni reallıqları daxilində deyil, həmin modelə nə qədər yaxın və ya uzaq olmalarına görə qiymətləndirilirlər. Beləliklə, ağdərili Qərb insanının müəyyən tarixi şəraitdə yaratdığı həyat tərzi sadəcə mümkün həyat modellərindən biri olmaqdan çıxaraq “müasir insan”ın ölçüsünə çevrilir. Bu zaman Azərbaycanda yaşayan hicablı qadının, öz ənənəvi geyimində yaşayan pakistanlının və ya fərqli mədəni-dini dünyagörüşünə malik afrikalının həmin universal “insan” anlayışında hansı mövqedə dayandığı sualı ortaya çıxır. Əgər onların müasir insan hesab edilmələri üçün geyimlərini, ailə münasibətlərini, dini dünyagörüşlərini, kimliklərini və həyat tərzlərini dəyişdirərək müəyyən Qərb standartına yaxınlaşmaları tələb olunursa, burada artıq universal insan anlayışından danışmaq çətinləşir. Çünki insanlıq müəyyən mədəni modelə uyğunluqla ölçülməyə başlayır. Belə bir sistem digərinə açıq və ya dolayı şəkildə “insan olmaq istəyirsənsə, bizə oxşa” mesajını verir. Lakin burada daha mürəkkəb bir problem də mövcuddur. Hakim insan modelinə zahirən bənzəmək həmin iyerarxiyanı qətiyyən aradan qaldırmır. Əgər insanın və ya xalqın sosial-mədəni iyerarxiyadakı yeri əvvəlcədən müəyyənləşdirilibsə, geyimini, dilini və həyat tərzini dəyişdirərək hakim modelə yaxınlaşması onu həmin modelin bərabərhüquqlu nümayəndəsinə çevirmir. Buna görə əsas məsələ yalnız insanların kimə bənzəməsi deyil, əsas məsələ “insan”ın kim olduğunu, hansı həyat tərzinin normal sayıldığını, kimin “müasir”, kimin “geridə qalmış”, kimin “sivil”, kimin isə “vəhşi” hesab ediləcəyini müəyyənləşdirən meyarın kim tərəfindən yaradılmasıdır.Ardı var...Orxan MəmmədovOrxan Məmmədov (Səfəvi-1)
27 сент., 09:48
İmam Musa Sədrin kitabından oxuyuruq -13Orxan Məmmədov (Səfəvi-1)
27 сент., 09:47изменён
5- Antroposentrizm: insanın mərkəzə yerləşdirilməsiAntroposentrizm insanı mərkəzi mövqeyə yerləşdirən fəlsəfi və ideoloji baxışdır. Bu yanaşmada təbiət, digər canlılar və bütövlükdə ətraf aləm əsasən insanın maraqları, ehtiyacları və məqsədləri prizmasından qiymətləndirilir. Başqa sözlə, antroposentrik düşüncədə insan əsas ölçü meyarına çevrilir və digər varlıqların dəyəri çox zaman onların insana münasibətdə daşıdığı fayda ilə müəyyənləşdirilir. Bu baxışın sərt formalarında təbiət insanın istifadəsi üçün mövcud olan bir məkan, insan isə təbiətdən üstün mövqedə dayanan varlıq kimi qəbul edilir. Nəticədə digər canlıların və təbiətin özünəməxsus dəyəri insan maraqları qarşısında ikinci plana keçir. Antroposentrik düşüncənin tarixi kökləri qədim yunan fəlsəfəsinə və xristian teologiyasının müəyyən şərhlərinə qədər aparılıb çıxarılsa da, bu baxış xüsusilə Renessansdan sonra və sənaye inqilabı dövründə yeni məzmun qazandı. Elmi-texniki imkanların genişlənməsi və istehsal münasibətlərinin yeni mərhələyə keçməsi insanın təbiətlə münasibətini də dəyişdirdi. Təbiət getdikcə özünəməxsus daxili dəyərə malik bir varlıq sahəsi olmaqdan çıxarılaraq insanın istifadəsinə verilmiş resurs və istismar obyekti kimi qəbul edilməyə başladı. Beləliklə, insan yalnız təbiəti öyrənən və onun bir hissəsi olan varlıq deyil, eyni zamanda onu öz məqsədlərinə uyğun dəyişdirən, idarə edən və istismar edən mərkəzi subyekt mövqeyinə gətirildi. Lakin antroposentrizmin tarixi inkişafına diqqətlə baxdıqda mühüm bir sual meydana çıxır: mərkəzə yerləşdirilən “insan” kimdir? Əgər insan bütün varlığın ölçü meyarı elan edilirsə, tarix boyu bu anlayış həqiqətən bütün insanları eyni dərəcədə əhatə edibmi? Yoxsa müəyyən tarixi mərhələlərdə universal “insan” anlayışının arxasında konkret irqi, coğrafi və mədəni insan modeli dayanıb? Əgər insanın mərkəzə yerləşdirilməsi bütün insanları eyni dərəcədə əhatə etməyibsə, onda məsələ artıq yalnız insanla təbiət arasındakı iyerarxiyadan ibarət deyil. Bu zaman insanların öz daxilində də yeni bir iyerarxiya meydana çıxır və klassik antroposentrizmdən mənim “ağ antroposentrizm” adlandırdığım düşüncə modelinə keçid başlanır.Ardı var...Orxan MəmmədovOrxan Məmmədov (Səfəvi-1)
26 сент., 15:32
Ayətullah Müctəba Tehraninin kitabından oxuyuruq. Seh-57-58Orxan Məmmədov (Səfəvi-1)
26 сент., 14:07
Səsverməniz və göstərdiyiniz maraq üçün təşəkkür edirəm. Allahın izni ilə, uzun müddət ərzində apardığım qeydləri, düşüncələri və yazıları bir araya gətirərək, təqribən 200 səhifəlik kitab formasında sizə təqdim edəcəyəm. Bu kitab sadəcə müxtəlif mövzular haqqında yazılar toplusu olmayacaq. Burada insanın öz varlığı, cəmiyyətdəki yeri və azadlıq anlayışı ilə bağlı məni uzun müddət düşündürən suallara cavab verməyə çalışacağam. Qul və quldarlıq anlayışından başlayaraq insanın kimə və nəyə tabe olduğu, həqiqi azadlığın nə demək olduğu, insanın özünü necə dərk etməsi və varlıq qarşısında mövqeyi kimi məsələləri öz baxış bucağımdan təhlil etməyə çalışacağam. Əslində, bütün bu mövzuların mərkəzində bir sual dayanır: İnsan kimdir və insan olmağın mənası nədir? Ümid edirəm ki, bu kitab yalnız oxunan deyil, həm də insanı öz üzərində düşünməyə vadar edən bir əsər olacaq.Orxan MəmmədovOrxan Məmmədov (Səfəvi-1)
26 сент., 11:54
4- Oksidentalizm: Qərbə kimin gözü ilə baxırıq? Orientalizmin qarşısında başqa bir məsələ də dayanır: oksidentalizm. Əgər orientalizm Şərqin Qərb tərəfindən müəyyən diskurs daxilində oxunması və təsvir edilməsidirsə, oksidentalizm Qərbin Şərq tərəfindən necə görüldüyü, necə öyrənildiyi və necə təsəvvür edildiyi məsələsidir. Burada mühüm problem meydana çıxır: burda da biz Qərbi Qərb gözü ilə görürük. Şərq insanı həm özünə Qərbin gözü ilə baxır, həm də Qərbə Qərbin özü haqqında yaratdığı ideal obraz vasitəsilə baxır, onun intellektual əsarəti ikiqatdır. O, həm özünü başqasının meyarları ilə mühakimə edir, həm də həmin başqasını onun özü haqqında yaratdığı diskurs əsasında idealizə edir. Məqsədimiz heç də Qərbə kor-koranə nifrət etmək demək deyil. Məqsəd Qərbi söymək deyil, məqsəd Qərbin qarşısında diz çökmədən Qərbi öyrənmək və düzgün tanımaqdır. Onun fəlsəfəsini, tarixini, dinlərini, siyasi institutlarını, müstəmləkəçilik tarixini, daxili ziddiyyətlərini, elmi nailiyyətlərini və böhranlarını öz intellektual mövqeyindən öyrənməkdir. Necə ki Şərqi romantikləşdirib müqəddəsləşdirmək elmi yanaşma deyil, Qərbi mütləq xeyrin, ağlın və tərəqqinin təcəssümü kimi görmək də elmi yanaşma deyil. Azad insan nə Şərqin, nə də Qərbin qarşısında əqli səcdəyə gedir.Ardı var...Orxan MəmmədovOrxan Məmmədov (Səfəvi-1)
26 сент., 10:56
переслано из @pdf_dini_kitablar
Kitabın mühüm xüsusiyyətlərindən biri hadisələrin sonradan yazılmış quru tarixi məlumatlar şəklində deyil, həmin hadisələrin içərisində yaşamış bir şəxsin öz yaddaşından nəql edilməsidir. Əzəmətli şəhid Seyyid Həsən Nəsrullah müsahibələr zamanı bəzi xatirələrini ilk dəfə dilə gətirdiyini də bildirir. Bu səbəbdən əsər siyasi və tarixi hadisələrlə yanaşı, onun ailə həyatını, müəllimlərini, dostlarını, düşüncə dünyasını və gündəlik həyatının sadə, insani məqamlarını da oxucuya çatdırır.https://t.me/pdf_dini_kitablarOrxan Məmmədov (Səfəvi-1)
22 сент., 12:05
Bir həftə əvvəl Əliyev din xadimlərini toplayaraq dedi: İslama qarşı müharibə aparılır. Bu gün isə onun Nazirlər Kabineti qız məktəblilərə hicab taxmağı qadağan etdi.Ziddiyyət? Xeyr. Sadəcə onun danışdığı müharibə elə özünün apardığı müharibədirBu, alçaq kisəçi sülaləsinin xislətidir, qardaş!Orxan Məmmədov (Səfəvi-1)
22 сент., 12:01
Öndə gedən kişilər...Ulaikəl muqərrəbun!
Orxan Məmmədov (Səfəvi-1)
22 сент., 09:38
İmam Musa Sədrin kitabından oxuyuruq -11Orxan Məmmədov (Səfəvi-1)
21 сент., 13:15
переслано из @pdf_dini_kitablar
Orxan Məmmədovun 20 yanvar 2019-cu ildə müqəddəs Qum şəhərində ruhanilər üçün etdiyi çıxışhttps://t.me/pdf_dini_kitablarOrxan Məmmədov (Səfəvi-1)
21 сент., 13:10изменён
Orxan Məmmədov (Səfəvi-1)
21 сент., 13:10изменён
Aşağıda bir israillinin məqaləsini verəcəyəm. Onu oxuyun. Təhlil və meydanı başa düşmək uçun yaxşı məqalədir. Realpolitik üslubda yazılıb. Xülasəsini gətirirəm, amma linki verirəm. İstəyən olsa əsl məqaləni də mütaliə edə bilər. 👇👇👇Orxan Məmmədov (Səfəvi-1)
21 сент., 09:23
İmam Musa Sədrin kitabından oxuyuruq - 10Orxan Məmmədov (Səfəvi-1)
21 сент., 02:10
Orxan Məmmədov (Səfəvi-1)
21 сент., 02:04изменён
Orxan Məmmədov (Səfəvi-1)
20 сент., 15:20
Ayətullah Müctəba Tehraninin kitabından oxuyuruq. Səh . 50-51Orxan Məmmədov (Səfəvi-1)
20 сент., 05:54изменён
Bilirdinizmi ki, Ənsarullaha qarşı ən sərt düşmənlərdən biri vaxtilə İmam Əli əleyhissəlamın qatili olmuş ibn Mulcəm Muradinin mənsub olduğu Murad qəbiləsidir. Bunlar hazırda əsasən Mərib şəhəri və ətrafında yerləşirlər.Orxan Məmmədov (Səfəvi-1)
20 сент., 05:16
Təzəlikcə Yəmən haqqında danışmamışam və yazmamışam. Bir səbəbi budur ki, çoxlu təhlillər verirlər və çoxunun elmi əsası yoxdur. Verilən ciddi təhlillər bu hay-küydə itib- batır. Buna görə istəyirəm sizə köklü məlumatı olan bir material təqdim edim. Amma
