Последние посты
Традиционная культура саха
22 авг., 01:39
Традиционная культура саха
26 июл., 11:47
Саха таӈаһын кэтии этикета (билиӈӈи кэмӈэ)Биһиги үйэбитигэр төрүт таӈаһы тиктэн кэтии сүрдээҕин дэлэйдэ. Бу үчүгэй. Ол эрэн үгэс ситимэ быстыбыта элбэх түгэӈӈэ көстөр. Холобур, манныкка 1. Былыр кыыс, дьахтар баттаҕар ураты сыһыан баара. Баттах - төрүүр-ууһуур күүһү көрдөрөр. Онон баттахтарын туора киһиэхэ көрдөрбөт буола сатыыллара. Баттаҕы ыһан баран сылдьыы көҥүллэммэт этэ. Саха дьахтара аҕыйах түгэӈӈэ эрэ баттаҕын ыһара (туора киһи көрөрүгэр). Холобур, төрүүрүгэр, Айыыһыты атаарыы сиэригэр-туомугар о. д. а. Уонна удаҕан кыырарыгар (ойуун эмиэ) баттаҕын ыһара. 2. Ыал буолбут кыыс икки суһуохтаах буолар диэн быһыта-орута сибиэдинньэлэр онно-манна бааллар. Ол эрэн бу үгэс өссө 18 үйэҕэ умнуллубутун туһунан Г. Миллер суруйар. Уопсайынан, билиӈӈи кэмӈэ саха кыыһа омугун таӈаһын кэтэр буоллаҕына баттаҕын хомунуохтаах, өрүнүөхтээх диэн өйдүүбүт. 3. Саха таӈаһа бүтэй, сабыылаах буолар.TelegramТрадиционная культура сахаТөрүт култуура туһунан дьиҥ билии. https://t.me/traditionalculturesakha Обратная связь, кэпсэтии @Sakha_kultureBot "Алгыс уонна алҕаныы" электроннай кинигэ https://t.me/traditionalculturesakha/264?single "Саха ыалын сиэрэ-туома" электроннай хомуурунньукТрадиционная культура саха
26 июл., 11:47
Традиционная культура саха
8 июл., 00:54
Кымыс иһиитин сиэрэ-туома (кылгастык)1) Кымыс үрдүн иһии - ыаллар сайылыкка таҕыстахтарына "кымыс үрдэ" эбэтэр "кулун ыһыах" диэн кыра ыһыах ыһаллар. Сиэрэ-туома дьиэ иһигэр буолар. Оһох иннигэр сылгы тириитэ харалаах-аас тэллэҕи тэлгииллэр (ритуальный ковер). Маннык тэллэҕи кымыс иһиитигэр эрэ тутталлар. Сиэр-туом бүппүтүн кэннэ суулаан баран ампаарга ууран кэбиһэллэр. Тэллэх үрдүгэр толору кымыстаах мас уонна туос иһиттэри кэккэлэтэллэр. Дьиэ өһүөтүн бастарынан, аан үрдүгэр, түннүктэр үрдүлэринэн күөх оту эбэтэр хатыӈ лабааларын кыбыталлар. Айыылар тыыннара бу манан киирэн иӈэрин курдук. Дьиэ арҕаалыы-хоту уонна хоту өттүгэр кыбыппаттар - ол хайысханан айыылар суохтар. Дьиэ аанын сабаллар, ыт баар буоллаҕына таһаараллар. Бары мааны таӈастарын кэппит буолуохтаахтар, ыалдьыттар санаалара көнньүөрэн, өрө көтөҕүллэн кэлиэхтээхтэр. Эр дьон уӈа өттүгэр, дьахталлар хаӈас өттүгэр олороллор.Традиционная культура саха
8 июл., 00:54
Традиционная культура саха
28 июн., 00:50
Кыым, 1969 сТрадиционная культура саха
28 июн., 00:50
Традиционная культура саха
10 июн., 13:04
Саха бастыӈатын сүрүн уратыта.Саха бастыӈата атын омуктар бастыӈаларыттан туох уратылааҕый? Бастыӈа икки чанчыгынан түһэр субурҕалара түөс тылын диэкинэн холбоһоллор уонна онно булгуччу "күннээх" буолар. Бу буолар сүрүн уратыта. Билиӈӈи бастыӈалар курдук сүүһүгэр күннээх буолбатах - түөһүгэр күннээх. Уонна икки субурҕата булгуччу холбоһуохтаатар, тус-туспа сылдьыбаттар. Майатааҕы кыраайы үөрэтэр түмэлгэ былыргы оҕуруо бастыӈа баар (иккис ойууга көр), маны көрдөххө икки субурҕалара тус-туһунан сылдьаллар. Бу малы булбут археолог И.В. Константинов суруйар: "Наряд представляет кожаный обруч шириной в 3,5 см, нечто в роде русского кокошника, сплошь унизанный бисером. С двух сторон свисают такой же ширины ушки длиною по 5,5 см. К последним прикреплены длинные подвески из нанизанных на нитку стеклянных бус и чередующихся с ними медных рубчатых пронизок. К концам привесок привязано по дваТрадиционная культура саха
10 июн., 13:04
Традиционная культура саха
30 мая, 01:46
Былыргы үөхсүү тыллар.Г. Миллер суруйарынан (XVIII үйэ) "у якутов нет худшей брани, чем «ты собака» или «ты черная собака»... якуты также бранятся: «ты черт», «чтоб черт побрал тебя или твой скот». Также: «ты грязная морда». Атын үөхсүү тыллара манныктар: Чуопан - акаары Чуонах иигэ - баҕайы, сидьиӈ Кэбэл - баҕайы диэбит курдук Чэмэй - тарбыйах абааһыта Үүсээҥи - үөдэн, абааһы Сараһын - абааһы Дьараар - ... Маӈай аллаах - ахсарбатах киһигин этии Дьиккэр - сидьиӈ, кэрээнэ суох Сиргидэх - содур быһыылаах, үөннээх Илиэһэй - леший Хаарахан - абааһы, баҕайы Буор сирэй - туохтан да сааппат Буор айах - түөкүн, уоруйахТрадиционная культура саха
30 мая, 01:45
Традиционная культура саха
21 мая, 23:04
Онтон сыттык саҕа буспут кэлимсэ хааӈӈа атахпынан туруордулар уонна эттилэр: "Эн өһөх хаан үктэллээх сиэмэх ойууннартан ааттаахтара буолуоӈ". Мин ону хатылаан эттим. Моонньубар ситии быа кэтэрдэннэр ханна эрэ ыраах сиэтэн илтилэр. Онтон ыбыс-ыарахан ойуун кумуутун кэтэртилэр, сотобунааҕар уһун былаайах туттардылар, дүӈүр биэрдилэр уонна этэн бардылар: “Уот субурҕан кутуруктаах буоллуҥ ээт! Түптэ-төлөн тыыннаах буоллуҥ ээт! Сырҕан эһэ сырайа сырайданныҥ ээт! Хагдаҥ эһэ хара-хаан харахтанныҥ ээт! Кэрэ чуор кулгаахтанныҥ ээт!” Мин олоруннум да өр да өр ойууннаабытынан бардым. Бүппүтүм кэнниттэн миигин төттөрү суулаан баран урукку сирбэр сытыардылар. Ханнык эрэ дьоннор кэлэннэр сирэйбэр тымныынан үрэн бардылар. Миигин эттээбит, төбөбүн быспыт сирдэригэр аҕаланнар быабын уһуллулар уонна манна баар ойууттары кытта тэӈӈэ кыырарбар эттилэр. Мин буолумматым, онуоха эттилэр: " Үллүс кыыһа, кэлТрадиционная культура саха
21 мая, 23:04
Ойуун эттэтиитэ. (Испирдиэн Дьарааһынап кэпсээнин этнограф А.А. Попов суруйуута, Мастаах улууһа)«Биирдэ кыһын уучахпар олорон табаларбын көрдүү сырыттым. Күн бүтүүтэ хараӈаран барда. Арай, көхсүбүн ким эрэ күүскэ баҕайы охсон "ньир" гыннарда, онуоха тымныы уунан саба ыстарбыт курдук буоллум. Үөһээ хантайан көрбүтүм үрдүбэр үс суор көтө сылдьаллар: биирэ маӈан төбөлөөх, иккиһэ - эриэн, үсүһэ - көннөрү хара суор. Тугун дьиктитэй диэммин өр одуулаан олордохпуна мэйиим эргийдэ, өйбүн сүтэрэн оҕуттум. Ол охтон истэхпинэ ким эрэ саӈата иһилиннэ: "Көрдөөбүппүт бу сылдьар эбит". Төһө өр сыппыппын билбэппин, нэһиилэ дьиэбэр тиийэммин охтон хааллым, улаханнык ыарыйдым. Түүн түһээтим: билбэт дьонум кэлэннэр дьиэм ортотугар эт эттиир мас уурдулар. Онтон оҕус төбөтүн саҕа, туох эрэ убаҕаһынан толору, хам тигиллибит тирии матаҕа киллэрдилэр. Матаҕаны мас үрдүгэр ууран ортотунан хайыппыттарыгар хаанТрадиционная культура саха
21 мая, 23:04
Традиционная культура саха
11 мая, 11:39
Традиционная культура саха
28 апр., 13:38
"Аһатыы" үгэһэ сахаларга. (Этнография матырыйаалларынан)Урукку суруйууларга элбэхтэ бэлиэтииллэр: сахалар аһыахтарын иннигэр булгуччу уоттарын аһаталлар - ас саамай күндүтүн биэрэллэр, ол эрэ кэнниттэн аһыыллар диэн. Сороҕор аһылыктарын илиилэринэн ылан ( эт, арыы, хайах о. д. а) үөһээ диэки дук гынан баран сииллэр (үөһээӈи айыыларга анаан). Ыһыах кэмигэр толору кымыстаах чороону өрө көтөҕөллөр - айыылары "күндүлүүллэр" (ыһыах кэмигэр айыылар сиргэ чугаһыыллар). Кымыһы эбир хамыйаҕынан баһан ыла-ыла өрө ыһаллар. Кымыстаах чорооннорун бэйэлэрин диэки иӈнэри тутан уокка (чоххо) куталлар. Аттарыгар олорон кымыстаах чороонноруттан ат сиэлигэр куталлар (холобур, урууларга). Сайылыкка таҕыстахтарына түптэҕэ суорат куталлар, Дойду иччитигэр салама ыйыылларыгар эмиэ түптэ уматан суорат куталлар. Сайын күөллэрин аһаталлар. Кустан ураты араас көтөрү өлөрөн быраҕаллар. Оччоҕуна күөл балыгаTelegramТрадиционная культура сахаТөрүт култуура туһунан дьиҥ билии. https://t.me/traditionalculturesakha Обратная связь, кэпсэтии @Sakha_kultureBot "Алгыс уонна алҕаныы" электроннай кинигэ https://t.me/traditionalculturesakha/264?single "Саха ыалын сиэрэ-туома" электроннай хомуурунньукТрадиционная культура саха
28 апр., 13:37
Традиционная культура саха
28 апр., 13:36
Традиционная культура саха
24 апр., 22:07
Традиционная культура саха
24 апр., 13:23
Аан дойду элбэх омуктарыгар былыргыттан уларыппакка илдьэ кэлбит туох эрэ үгэстээх буолаллар. Сахаҕа туох оннук үгэс баар дии саныыгытый?
